Archiefduik: SAM bezoekt na 18 jaar oud-student Monique Samsen, nu lead expert ACT-therapie in Nederland

De HAN bestaat 30 jaar. SAM duikt in de archieven van voorloper Sensor magazine. Hoe gaat het met de HAN-studenten en medewerkers van toen? Dit keer: Monique Samsen. Zij vertelt in 2008 over Acceptance and Commitment Therapy (ACT), een (dan) gloednieuwe therapie. Achttien jaar later is ze lead expert in Nederland.

Terugblik

“Het was heel gek om het interview terug te lezen”, lacht Monique, terwijl ze plaatsneemt in één van de comfortabele stoelen in haar kleurrijke praktijk, die uitkijkt over het bruisende Willemsplein in Arnhem. “Ik schrik van mijn felheid, maar lees ook daadkracht en doorzettingsvermogen.”

Ongeschikt

Doorzettingsvermogen blijkt Monique inderdaad te hebben: in het interview uit 2008 is ze al geruime tijd afgestudeerd aan de HAN-opleiding Creatieve Therapie (CT), maar dat was bíjna niet gebeurd. “Er werd me door docenten meermaals verteld dat ik te eigenwijs was, met te veel trauma kampte en ongeschikt was voor het vak. Terwijl ik wél goede cijfers behaalde.”

Eigenwijsheid

Haar zogenaamde belemmerende eigenwijsheid bleek toen juist een zegen. “Ik ben gewoon doorgegaan. Terugkijkend snap ik heus wel dat sommige docenten twijfelden: ik hád ook trauma en vaak een grote mond. Aan de andere kant: juist bij Creatieve Therapie verwacht je dat docenten willen doorgronden wat hierachter zit en hoe ze iemand kunnen helpen. Achteraf heb ik me daar wel over verwonderd.”

De afstudeerscriptie van Monique, over methodieken en hun verschillende uitgangspunten, kreeg enorm veel lof van haar docent. “Dat was wel een soort bevestiging, ja. Ondanks de ontmoedigingen en twijfels dacht ik: ik ga dit flikken, ik ga me bewijzen. Vooral aan mezelf. En dat is gelukt.”

Gedoe is er altijd

Na het afstuderen bij de HAN gaat Monique door naar de Radboud Universiteit, waar ze Klinische Psychologie studeert. Ze maakt er kennis met Acceptance and Commitment Therapy (ACT), dat op dat moment overwaait vanuit de VS. Monique: “Veel behandelmethodes hebben ‘problemen’ als uitgangspunt. Daar wordt cognitief naar gekeken. Ik vind het interessanter om welzijn en gezondheid als uitgangspunt te nemen: wat staat in de weg hiervan en hoe kunnen we deze obstakels op een andere manier benaderen?”

Bij ACT is het startpunt namelijk: uitzoeken waar je naartoe wilt en hoe je daar kunt komen ondanks ‘gedoe’. “Want gedoe is er altijd, dat is het leven”, aldus Monique. Dat kan iets groots zijn, zoals depressie, verslaving en angst, maar ook dagelijkse worstelingen. “Als het ene obstakel uit de weg is, doemt het andere alweer op. Hoe harder je je verzet, hoe zwaarder en soms ook groter het wordt.”

Standbal onder water duwen

Vaak wordt de strandbal als metafoor gebruikt bij ACT. “Als je in het zwembad probeert een strandbal onder water te duwen, lukt dat niet: de bal zal áltijd bovendrijven. Bovendien raak je uitgeput: al je energie en aandacht gaat naar het probleem. Bij ACT zeggen we: hoe kun je leren omgaan met de strandbal (ergo: een bepaald probleem), zodat je meer energie kunt steken in wat er verder nog in het zwembad is? Dat kan zijn: het probleem accepteren en verdragen of juist loslaten, verplaatsen, anders bekijken, ga zo maar door.”

Bij ACT erken je dus: er zal altijd een vorm van ‘gedoe’ zijn. Dus: hoe ga je om met dit gegeven an sich? Monique: “Je ontwikkelt fundamentele coping-mechanismen. ACT is in feite een combinatie van elementen uit cognitieve gedragstherapie, behaviorisme, mindfulness en boeddhisme.”

Chronisch moe

Monique heeft “uiteraard ook gedoe in haar leven, net als ieder ander mens”. “Als ik de foto bij het interview uit 2008 zie, zie ik mijn ‘oude gezicht’: ik was toen al chronisch moe en kreeg steeds meer klachten. Pas later werd ik grondig onderzocht en bleken mijn nieren nog maar voor drie procent te werken.” Monique ondergaat een niertransplantatie, haar vader is donor. Deze ingreep heeft Moniques leven gered, al zal ze voor altijd medicijnen moeten slikken. “Dat heb ik moeten accepteren; ik moet dit verdragen. En nee, dat is niet makkelijk. ACT is geen wondertherapie. Maar het legt een stevige basis en geeft veel handvatten.”

Leading expert

Terug naar het moment dat Monique klaar is op de RU. Ze wordt samen met studiegenoot Gijs Jansen één van de grondleggers van ACT in Nederland. Samen met hem geeft ze trainingen, naast haar werk als studentpsycholoog bij het ROC. Ze schrijft een boek, huurt een praktijkruimte aan het Willemsplein en krijgt steeds meer cliënten. Ze blijkt een nierziekte te hebben, maar blijft zo veel mogelijk werken. “Juist dat hield me op de been.”

ACT4life & ACT4kids

Na enkele jaren gaat ze alleen verder. Ze ontwikkelt het ACT4life-model en ACT4kids en is daarmee leading expert op het gebied van ACT in Nederland. Haar bedrijf groeit: Monique runt inmiddels twee bv’s, stuurt een team van 30 mensen aan, ontwikkelt materiaal, zoals het ‘kruispunt’ en een diagnostiek-set. “Ik ga nu vooral over beleid, regelen, inkoop, de teams aansturen en ACT4Life blijven ontwikkelen. Maar ik werk nog altijd één dag per week als psycholoog in mijn praktijk om feeling te houden met het werkveld, contact te hebben met cliënten en zelf te merken waar we ACT4Life op kunnen aanscherpen en aanvullen.”

Roeping

Alsof dat alles nog niet genoeg is, heeft Monique recent ook nog een nieuwe boek uitgebracht: ‘ACT bij kinderen, jongeren en volwassenen’. Heeft Monique eigenlijk wel eens een dag vrij? Ze lacht. “Nou, bijna niet, ik werk meestal 7 dagen per week. Soms vind ik het pittig, tuurlijk, maar het is het waard. Laatst zei iemand: “Monique, je weet dat je een beetje beroemd bent, hè, in dit vak?” Dat vond ik maf om te horen, want zo beleef ik het helemaal niet. Ik houd gewoon heel erg van mijn werk en heb in ACT echt mijn roeping gevonden.”

Dromen

De buzzer gaat: de volgende client staat voor de deur. Nog één vraag. In het interview uit 2008 zegt Monique dat het ook haar droom is om een camping op te zetten, met een restaurantje erbij. “Haha, daar heb ik geen tijd voor! Maar ik heb een vaste plek op een hele fijne camping, waar ik vaak te vinden ben. Dus die droom is eigenlijk wel een beetje uitgekomen. Sowieso mag ik niet klagen, want 26 jaar geleden, toen ik afstudeerde aan de HAN, stapte ik de wereld in met gemengde gevoelens: was het vak nu wel of niet geschikt voor mij? Ik denk dat we nu wel kunnen zeggen: ja, absoluut!”


Het boek van Monique Samsen, ‘ACT bij kinderen, jongeren en volwassenen – procesdiagnostiek en behandeling met het ACT4life-model’ is verkrijgbaar bij uitgever BSL, maar onder meer ook bij bol.com.

Voor meer informatie over ACT, maar ook over de praktijk van Monique, ga naar act4life.nl.