Aantal suïcides onder jongeren neemt toe

Het aantal jongeren dat suïcide pleegt is de afgelopen tien jaar toegenomen, meldt 113 Zelfmoordpreventie. “Zij missen vaak een gevoel van belonging”, zegt onderzoeker Jolien Dopmeijer.

Een klas per maand

Op het eerste gezicht lijkt het een onschuldige klassenfoto. In werkelijkheid gaat het om 26 jongeren die hun leven verloren door zelfdoding. Dit indringende beeld en de verhalen van nabestaanden maken deel uit van de campagne ‘Lessen voor het Leven’ van 113 Zelfmoordpreventie.
Uit nieuwe cijfers van deze organisatie blijkt dat het aantal suïcides onder jongeren onder 30 jaar is toegenomen. In 2016 overleden 223 jongeren door zelfmoord, in 2025 is dit cijfer gestegen naar 290.

Gebrek aan verbondenheid

Onderzoeker Jolien Dopmeijer, werkzaam bij het Trimbos-instituut en hogeschool Windesheim, houdt zich al jaren bezig met de mentale gezondheid van studenten. “Alle jongeren zijn op zoek naar belonging, het is onderdeel van hun ontwikkelingsfase naar jongvolwassenheid. We weten uit onderzoek van 113 dat veel jongeren die suïcide plegen vaak een gebrek aan zo’n gevoel van verbondenheid ervaren en al psychische klachten hadden.”

“We hebben geen precieze cijfers over studenten. We weten alleen dat suïcide de belangrijkste doodsoorzaak is onder jongeren”

Wat weten we over suïcide onder studenten?

“We hebben geen precieze cijfers over studenten. We weten alleen dat suïcide de belangrijkste doodsoorzaak is onder jongeren. En uit de nieuwe cijfers blijkt dat het aantal suïcides onder hen is toegenomen.”
Een aanzienlijk deel van de studenten in het hoger onderwijs kampt met psychische klachten, bleek eerder uit onderzoek van het Trimbos-instituut, RIVM en GGD GHOR Nederland: ruim tachtig procent van de studenten ervaart weleens angst- of depressieve gevoelens en ongeveer een kwart voelt zich ‘af en toe of vaker’ levensmoe.
Dopmeijer: “Het is een complex onderwerp. Als iemand soms de wens heeft om dood te zijn, betekent dat niet automatisch dat die persoon daadwerkelijk plannen heeft voor zelfdoding. Maar wanneer zulke gevoelens zich verder ontwikkelen, kunnen ze uiteindelijk wel uitmonden in zelfmoord.”

Kan zo’n campagne dan helpen?

“Dat kan zeker helpen. Jongeren hebben sociale steun en begrip nodig, en het is goed om openheid te creëren. Zo’n campagne kan bijdragen aan het normaliseren van gevoelens van onzekerheid en somberheid, zodat jongeren zich niet alleen voelen.
Studenten zijn in veel opzichten kwetsbaar. Ze zijn volop in ontwikkeling en het kan een grote uitdaging zijn om een gevoel van belonging of ‘thuis voelen’ te vinden. Als dat niet lukt, komen sommigen helaas tot de conclusie dat ze uit het leven willen stappen. Maar binnen het onderwijs kan je veel doen om studenten te ondersteunen.”

Op welke manier?

“Het is belangrijk dat onderwijsinstellingen een klimaat creëren waarin je mag zijn wie je bent. Dat vergroot het gevoel van thuis zijn en verbondenheid. Daarnaast moeten instellingen vooral investeren in de relatie met studenten, zodat zij zich echt gezien en gehoord voelen.”

“Sommige studenten hebben behoefte aan het inrichten van
een tijdelijke gedenkplek. Bij anderen is die behoefte er niet,
en dat is ook prima”

Protocol in werking

In die relatie met studenten probeert de HAN onder meer te investeren via mentoren en slb’ers. Daarnaast heeft de HAN ook vertrouwenspersonen en studentenpsychologen in huis. Die laatste groep wordt meteen ingeschakeld zodra er een suïcide heeft plaatsgevonden. “Er gaat bij ons meteen een protocol in werking”, vertelt studentenpsycholoog Mirian Nieuwland. “Als een student suïcide heeft gepleegd, willen we de studenten die in dezelfde klas zitten, laten weten dat wij er voor hen zijn.”

Gedenkplek

De studentenpsychologen vragen vooral waar behoefte aan is bij deze studenten. “Dat kan heel erg verschillen per klas en academie”, zegt Nieuwland. “Sommige studenten hebben behoefte aan het inrichten van een tijdelijke gedenkplek. Bij anderen is die behoefte er niet, en dat is ook prima. Het gaat erom wat er op dat moment belangrijk voor jou is.”

Erover kunnen praten

Ook binnen de HAN vinden jaarlijks enkele suïcides plaats. “De betreffende academie vraagt ons dan om aanwezig te zijn tijdens bijeenkomsten waarbij studenten bij de gebeurtenis stilstaan.”
Ook al worden de studentenpsychologen gevraagd aanwezig te zijn, ze beseffen goed dat studenten in eerste instantie niet op hen zitten te wachten. “Ze zoeken vooral hun slb’er of mentor op”, legt Nieuwland uit. “Die kennen ze veel beter. Het gaat er bij de meeste studenten vooral om dat ze hun verhaal kwijt kunnen. Misschien kenden ze die overleden student goed, waren ze bevriend of hebben ze met hem of haar samengewerkt aan een project. Studenten die op de hoogte waren dat het niet goed ging met die student, vragen zich af of ze iets hadden kunnen doen, voelen zich misschien schuldig. Het is belangrijk dat ze daarover kunnen praten.”

Fysieke aanwezigheid

Ook kunnen er studenten zijn bij wie door zo’n heftige gebeurtenis iets wordt getriggerd. “Doordat wij als studentenpsychologen bij deze bijeenkomsten aanwezig zijn, weten de studenten in ieder geval dat wij er zijn, dat ze met ons kunnen praten”, zegt Nieuwland. “En natuurlijk laten wij ook weten dat je anoniem kunt bellen met 113.nl.”

Grote druk op huidige generatie

Gevraagd naar een verklaring over de toename van het aantal zelfdodingen onder jongeren zegt Nieuwland: “Er ligt veel druk op deze generatie. Dat begon al met corona. Sindsdien zijn er een paar oorlogen begonnen, die nog steeds bezig zijn. Ook geldt voor bijna elke student dat je moet werken om te kunnen studeren. En dan heb je nog een sociaal netwerk dat je moet onderhouden en de sociale media die om aandacht vragen. Met wat er in de wereld gaande is, is de toekomst onduidelijk en onzeker. Dat speelt allemaal mee. In die zin is de ‘sense of belonging’, de verbondenheid met leeftijdgenoten, wat Jolien Dopmeier eerder noemt, ontzettend belangrijk voor deze generatie.”

Ben je HAN-student en heb je vragen naar aanleiding van dit artikel of zit je ergens mee, dan kun je contact opnemen met HAN Student Support Center, waar de studentenpsychologen onderdeel van zijn. Het supportcenter is ook telefonisch bereikbaar via 06-52414130.

Denk je aan zelfmoord? Praten helpt en kan anoniem: chat via 113.nl of bel gratis 113.

HOP, Naomi Bergshoeff
SAM, Herman van Deutekom