Bij InScience pleiten De Sekszusjes voor vertraging

Dagelijks zien we op tv beelden van fictieve relaties, van Bridgerton tot Bridget Jones. Wat doen die verhalen met onze échte beleving van intimiteit? Krista en Marcelle Ariëns – online beter bekend als De Sekszusjes – bespreken dit met wetenschappers op filmfestival InScience.

Scène met sleazy baas

Altijd een pijnlijk moment als blijkt dat een film of serie, die je vroeger graag keek, de tand des tijds nauwelijks heeft doorstaan. Al bij de eerste scène die ‘Sekszusjes’ Krista en Marcelle Ariëns laten zien, is het raak: Bridget Jones’s Diary (2001). En dan specifiek de scène waarin Bridgets sleazy baas Daniel Cleaver met haar flirt op het werk. Na een mailwisseling waar HR de wenkbrauwen van zou fronsen, legt hij in de lift zijn hand op haar billen. Ondertussen droomt Bridget van een huwelijk met Daniel maar is zij voor hem slechts één van zijn vele veroveringen.

Ongezonde relaties ingesleten in beeldcultuur

25 jaar later vinden we deze dynamiek tussen baas en werknemer fouter dan fout. In de scène is echter ook een patroon uit veel series en films te herkennen. De man ‘jaagt’, terwijl de vrouw zich afzijdig houdt en hard to get speelt. Ongezonde relatie-ideeën zoals in Bridget Jones’s Diary zijn ingesleten in onze beeldcultuur, zeggen Serena Daalmans, communicatiewetenschapper, en Tila Pronk, relatiewetenschapper. Zij zitten op een bank vlak bij de Sekszusjes, waardoor de talk een informele sfeer krijgt.

IJsbreker

Het decor van fluwelen stoelen, handboeien en halsbanden als woonaccessoires verraadt echter het onderwerp van de avond: intimiteit en seks. Of het publiek een recente film of serie weet waarin intimiteit wél goed wordt uitgebeeld, vragen ze als ijsbreker.

Winter Vol Liefde als goed voorbeeld

Na een ietwat awkward stilte komt Pronk uiteindelijk met het verlossende antwoord: Winter Vol Liefde. Maar waarom? “Omdat ze daar de twijfel en traagheid van mensen, die elkaar net kennen, heel realistisch laten zien”, zegt Pronk. Er zijn duidelijk meer fans van de serie in de zaal, dus ze belooft geen spoilers te verklappen.

Fictie wordt feit

Vertraging staat in schril contrast tot de volgende scène die het publiek voorgeschoteld krijgt, uit 8 Mile (2002). Een ontmoeting tussen rapper Jimmy en Alex mondt bijna meteen uit in een seksafspraak. Er is geen afstemming tussen de twee, het plezier van de man staat boven dat van de vrouw. Als je dit soort filmscripts maar vaak genoeg ziet, kun je de rollen die hierbij horen internaliseren, eigen maken, betoogt Daalmans. Ook al is het fictie.

Aangeleerde vorm van intimiteit

Juist in omgevingen waarin weinig over relaties en seksualiteit wordt gesproken, halen mensen patronen rondom deze onderwerpen uit fictieve verhalen. Krista kan daarover meepraten: door films en series kreeg ze het idee dat ze als vrouw ontvankelijk móest zijn. Ze speelde een soort rol: haar mannelijke partner in plaats van haar eigen genot stond centraal. Drie jaar kostte het om die aangeleerde vorm van intimiteit te doorbreken, vertelt Krista aan het instemmend knikkende publiek.

Maakt onvoorspelbaarheid gelukkig?

De male gaze, een concept dat filmwetenschapper Laura Mulvey in 1975 populariseerde, komt deze avond impliciet en expliciet terug. De man kijkt, de vrouw wordt bekeken en geobjectiveerd. Zelfs in een scène uit de progressieve serie Bridgerton (2020-) wordt vanaf de rug van de man gefilmd. Benedict neemt het woord, Sophie krijgt de ‘eer’ om zijn minnares te zijn.

Geen goede basis voor een real life-relatie

Verborgen liefdes – populair in films en series – zijn trouwens geen goede basis voor een real life-relatie, lacht Pronk. Ook al zegt het gevoel dat je krijgt van zulke relaties iets anders. Onvoorspelbare aandacht en spanning wordt namelijk door je brein beloond met een shot dopamine, het ‘gelukshormoon’.

Verbeterde weergave van intimiteit

De – in totaal vier – scènes uit films en series zijn uiteindelijk de gespreksstarters van de avond. Hoewel de moderne weergave van intimiteit verbeterd is ten opzichte van jaren eerder, valt er nog veel te winnen. Neem het contrast tussen series als Sex Education (2019-2023)versus Sex and the City (1998-2004). Maar hoe laten we een vorm van intimiteit in films en series zien die niet gebaseerd is op ongezonde clichés?

Minder instant aantrekkingskracht

Daalmans vindt meer diverse teams in de entertainmentindustrie de oplossing. Pronk wil vaker twijfel in films en series zien: minder instant aantrekkingskracht en liefde op het eerste gezicht. Want dat laatste gebeurt in het echte leven maar zelden. “En twijfel in relaties kan juist hartstikke gezond zijn. Het hóeft allemaal niet zo snel te gaan.”

Volg De Sekszusjes op Instagram.